FAQ — Câu hỏi thường gặp

Tổng hợp những câu hỏi mà C-level điển hình hay đặt ra khi nhận prep-kit này. Trả lời ngắn — chi tiết nằm trong các Part tương ứng.

Về nội dung khóa học

Khóa này khác gì với một workshop “Systems Thinking” thông thường mà tôi có thể tìm trên LinkedIn Learning hoặc Coursera?

Khác về dòng học thuật. Hầu hết khoá ST trên thị trường thuộc dòng MIT (Forrester / Senge / System Dynamics) — thiên về mô hình hoá định lượng, CLD chuyên nghiệp, simulation. Khoá này thuộc dòng Anh (Hull) — Critical Systems Thinking — thiên về đặt câu hỏi đúng về ranh giới, quyền lực, ai bị loại, và mở rộng sang Phật học. Bạn sẽ không học vẽ stock-flow chuyên nghiệp; bạn sẽ học cách dừng lại trước một quyết định và hỏi “ai không có mặt trong phòng họp này, và họ chịu hệ quả gì”. Xem A.2 để hiểu sự khác biệt hai dòng.

Tôi không phải Phật tử. Khoá này có hợp với tôi không?

Có. Prof. Shen luôn nhấn mạnh BSM không phải Phật học ứng dụng kiểu tín ngưỡng — nó là một hệ thống tư duy, dùng được dù bạn theo đạo nào hoặc không. Phật học cung cấp ngôn ngữ tinh tế để nói về sự phụ thuộc lẫn nhau, không yêu cầu bạn tin vào tái sinh hay nghiệp báo. Xem A.3.

Nội dung “Quản lý kiểu Thiền” (禪式管理) có phải là mindfulness leadership theo phong cách Silicon Valley không?

Không. Mindfulness leadership thương mại tập trung vào giảm stress cá nhân của lãnh đạo. BSM tập trung vào cấu trúc của quyết định và ranh giới phân tích. Hai cái khác hoàn toàn về mục đích và phương pháp. Xem A.6.

Về chuẩn bị

Tôi rất bận. Đọc tối thiểu cái gì là đủ?

Tối thiểu: Lời nói đầu + Part A + Part B + Part C.5b + Part E.1 (case của bạn). Nếu có thêm 2 giờ, đọc thêm reading 03 (Shen & Midgley BSM Part 1) và reading 04 (Thích Nhất Hạnh — Tương tức). Phần còn lại có thể tra cứu trên trang trong giờ nghỉ.

Tôi nên mang case gì vào lớp?

Một vấn đề thật, đang mở, có nhiều bên liên quan với mục tiêu khác nhau, và bạn có quyền hành động sau lớp. Tránh case “quá lớn” (chiến lược 5 năm cả tập đoàn) và “quá nhỏ” (sửa một bug). Chi tiết tiêu chí trong E.1.

Tôi có cần in tài liệu giấy không?

Có, ít nhất Part G (Glossary) và case E.1 của bạn. Lý do: Part H khuyên dùng sổ tay giấy để ghi chép — vì kỹ năng cốt lõi là dừng để suy nghĩ, không phải gõ nhanh.

Về kỳ vọng kết quả

Sau 2 ngày tôi sẽ “biết làm” cái gì cụ thể?

5 công cụ trực quan dùng được ngay tuần sau: Iceberg Model, Behavior Over Time Graph, Causal Loop Diagram cơ bản, Stakeholder System Map, Leverage Point Challenge. Cộng một bản cam kết hành động 30 ngày trên case của chính bạn. Xem A.6 (“NÊN kỳ vọng”).

ROI của khoá học này đo thế nào?

Không thể đo trong 2 tuần. Giá trị của BSM thể hiện trong cách bạn đặt câu hỏi 6–12 tháng sau — trong các quyết định M&A, tinh giản nhân sự, đổi kiến trúc sản phẩm. Nếu bạn cần ROI rõ ngay sau khoá, đây không phải khoá phù hợp. Xem A.6 (“KHÔNG nên kỳ vọng”).

Nếu sau 2 ngày tôi vẫn không hiểu BSM thì sao?

Đó là phản ứng bình thường và đúng. BSM là phương pháp luận mở — nó không có “đáp án đúng” cuối cùng. Bạn ra khỏi lớp với một bộ câu hỏi chứ không phải một bộ công thức. Việc tiếp tục thực hành 30 ngày sau khoá (với cam kết E.1) là phần quan trọng nhất.

Về thầy

Prof. Shen có phải nhà sư không?

Thầy là giáo thọ sư (dharma teacher) trong hệ thống Phật Quang Sơn (Fo Guang Shan) — không phải tăng/ni xuất gia toàn thời gian, mà là cư sĩ có pháp danh và vai trò giảng dạy chính thức cho BLIA Youth (Hiệp hội Thanh niên Phật giáo Quốc tế Phật Quang). Pháp danh: Thích Chí Hiền (Ven. Shih Zhi-Hsien). Thầy đồng thời là Giáo sư Quản trị Kinh doanh và Viện trưởng Viện Học tập Suốt đời tại Đại học Nam Hoa. Xem A.1.

Khoá học bằng tiếng gì?

Tiếng Anh (Prof. Shen đã sống 17 năm ở Anh và Mỹ, học tiến sĩ tại Hull). Có phiên dịch tiếng Việt khi cần. Slides song ngữ. Xem B.1.