Về khóa học 2 ngày

B.1 Chủ đề, giảng viên, thời lượng

Chủ đề: Buddhist Systems Methodology — Tư duy Hệ thống qua lăng kính Tương tức.

Giảng viên chính: Prof. Chao-Ying Shen (Đại học Nanhua, Đài Loan). Đơn vị tổ chức: Interbeing Systems — doanh nghiệp tại Việt Nam của một học trò Prof. Shen, chuyên đào tạo Systems Thinking cho doanh nghiệp.

Thời lượng: 2 ngày × 8 tiếng = 16 giờ học + thảo luận. Tháng 7/2026.

Ngôn ngữ: Tiếng Anh (có phiên dịch tiếng Việt/Hoa khi cần).

Hình thức: lớp “small-group facilitated”, không phải hội thảo đại trà.

B.2 Mục tiêu học tập (theo syllabus chính thức)

Sau 2 ngày, học viên sẽ:

Nắm được 6 khái niệm cốt lõi của Tư duy Hệ thống — interdependence, feedback, delay, leverage points, mental models, system boundaries — và biết mỗi khái niệm “gõ” vào quyết định quản trị như thế nào.
Phân biệt được tư duy sự kiện và tư duy mô thức — nhận ra khi nào mình đang phản ứng theo sự kiện đơn lẻ (event thinking) và khi nào đang nhìn hành vi theo thời gian (pattern/Behavior Over Time thinking).
Đọc và vẽ được sơ đồ vòng nhân quả cơ bản (CLD) — nhận diện vòng phản hồi tăng cường (R) và cân bằng (B) trong các vấn đề quản lý thực tế.
Áp dụng Mô hình Tảng băng trôi (Iceberg Model) để đào từ “sự kiện” xuống “mẫu hình → cấu trúc → mô hình tư duy”.
Nhận diện điểm đòn bẩy trong một hệ thống kinh doanh — và phân biệt “giải pháp nhanh” vs “can thiệp hệ thống”.
Lập được bản đồ các bên liên quan (stakeholder system map) cho một vấn đề bạn mang theo — kèm sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các bên.
Nhận diện được sự phụ thuộc lẫn nhau (interdependence) trong các vấn đề tưởng như độc lập — ví dụ: quyết định rút 3 engineer khỏi một dự án của Ominext để ưu tiên dự án khác kéo theo chuỗi ảnh hưởng nào: đến SLA với khách hàng Nhật, đến uy tín cross-selling của OmiJapan, đến OT và gia đình của team còn lại, đến roadmap tuyển dụng của Ominext 6 tháng tới, đến niềm tin giữa các đơn vị trong tập đoàn.
Có một case riêng đã được chẩn đoán bằng công cụ Systems Thinking — và một bản cam kết hành động 30 ngày để mang về áp dụng.

Lưu ý — phần BSM: 8 mục tiêu trên là syllabus chính thức của khóa. Phần Part C.5b–C.8 trong prep-kit này (Problem-Avoiding Culture, 5 lăng kính BSM, 36 câu hỏi BSM) cung cấp nền triết học/phương pháp luận để học viên có thể đọc được các câu hỏi BSM mà Prof. Shen có thể đan vào giữa các bài tập chính thức trên lớp.

B.3 Nội dung chương trình chi tiết (syllabus chính thức)

Đây là syllabus chính thức do đơn vị tổ chức (Interbeing Systems VN) công bố. Khác với các khóa CST học thuật thuần tuý, khóa này được điều chỉnh cho lãnh đạo doanh nghiệp: ngôn ngữ dễ tiếp cận, công cụ trực quan (Iceberg, CLD, Behavior Over Time), và kết thúc bằng cam kết hành động 30 ngày. Các khái niệm BSM/Phật học (xem Part C.5b–C.8) đóng vai trò nền triết học mà thầy có thể đan vào các phần thảo luận — nhưng không phải là “vũ khí chính” trên slide.

Ngày 1 — Thấu hiểu sự phức tạp trong kinh doanh qua lăng kính Tư duy Hệ thống

Chuyên đề 1 — Nền tảng Tư duy Hệ thống trong Kinh doanh

Bản chất của sự phức tạp trong kinh doanh
Tại sao các phương pháp ra quyết định truyền thống thường thất bại?
Tư duy hệ thống: một nguyên lý cốt lõi của lãnh đạo
Các khái niệm cốt lõi của tư duy hệ thống:
- Sự phụ thuộc lẫn nhau (interdependence)
- Phản hồi (feedback)
- Độ trễ (delay)
- Điểm đòn bẩy (leverage points)
- Mô hình tư duy (mental models)
- Ranh giới hệ thống (system boundaries)

Chuyên đề 2 — Mô hình, Mối quan hệ và Phản hồi trong Tổ chức

Tư duy sự kiện (event thinking) vs tư duy mô thức (pattern thinking)
Hành vi theo thời gian (Behavior Over Time) trong hệ thống tổ chức
Vòng phản hồi tăng cường (R) và cân bằng (B)
Tính nhân quả vòng tròn (circular causality) trong các vấn đề quản lý
Giới thiệu sơ đồ vòng nhân quả (Causal Loop Diagram — CLD)

Hoạt động Ngày 1

Phân tích Mô hình Tảng băng trôi (Iceberg Model — Sự kiện / Mẫu hình / Cấu trúc / Mô hình tư duy)
Lập biểu đồ Hành vi theo Thời gian (Behavior Over Time Graph — BOT)
Bài tập Vẽ Sơ đồ Vòng Nhân quả (CLD) cho một vấn đề của học viên

Ngày 2 — Áp dụng Tư duy Hệ thống vào Ra quyết định Tốt hơn và Hành động Chiến lược

Chuyên đề 3 — Tư duy Hệ thống cho Ra quyết định Kinh doanh Tốt hơn

Tại sao quyết định tốt đôi khi tạo ra kết quả xấu (“unintended consequences”)
Khung ra quyết định toàn hệ thống (whole-system decision framework)
Sự phụ thuộc lẫn nhau của các bên liên quan (stakeholder interdependence)
Điểm đòn bẩy trong hệ thống kinh doanh
Giải pháp nhanh (quick fix) so với can thiệp hệ thống (systemic intervention)

Chuyên đề 4 — Tích hợp, Ứng dụng Kinh doanh và Lập Kế hoạch Hành động

Phân tích tình huống kinh doanh tích hợp
Chẩn đoán hệ thống kinh doanh toàn diện
Thuyết trình nhóm và phản hồi có hướng dẫn
Lập kế hoạch hành động cá nhân và tổ chức
Cam kết triển khai trong 30 ngày

Hoạt động Ngày 2

Lập bản đồ hệ thống bên liên quan (Stakeholder System Mapping)
Thử thách Tìm Điểm Đòn bẩy (Leverage Point Challenge)
Phòng thí nghiệm: Chẩn đoán Hệ thống Kinh doanh Toàn diện
Cam kết Hành động 30 ngày

Phương pháp giảng dạy và học tập

Khóa học áp dụng phương pháp luận có tính tương tác cao và định hướng ứng dụng. Các phương pháp chính:

Bài giảng ngắn để làm rõ khái niệm và cung cấp đầu vào có cấu trúc.
Thảo luận có hướng dẫn để học viên phản tư và cùng xây dựng ý nghĩa.
Hoạt động tư duy hệ thống để khám phá thực tế độ phức tạp kinh doanh.
Làm việc nhóm để chẩn đoán cộng tác và học tập chia sẻ.
Phân tích tình huống để kết nối lý thuyết với bối cảnh quản lý thực tế.
Bài tập lập bản đồ trực quan để làm cho các cấu trúc hệ thống vô hình trở nên hữu hình.
Phản tư và lập kế hoạch hành động để chuyển hóa học tập thành thực hành thực tế.

Lưu ý về quan hệ giữa syllabus và BSM: Syllabus trên là khung chương trình chính thức — slide và hoạt động nhóm sẽ bám theo nó. Prof. Shen đồng thời là tác giả gốc của Buddhist Systems Methodology, và trong khi học viên đang vẽ CLD hoặc Iceberg, thầy có thể dừng lại để hỏi “Ranh giới của sơ đồ này đặt ở đâu? Ai đang bị loại khỏi bức tranh?” hoặc “Mục đích thực của hệ thống bạn đang vẽ là gì?” — đây chính là chỗ BSM chạm vào khóa học. Phần C.5b–C.8 trong prep-kit này được soạn để học viên có sẵn ngôn ngữ và khung tư duy cho những câu hỏi đó.

B.4 Những gì bạn nên mang đến lớp

Một vấn đề quản trị thật đang làm bạn đau đầu, đã viết ra 1 trang A4 (template trong Part E.1).
Một cuốn sổ tay giấy (không phải laptop). Prof. Shen thường đề nghị học viên không dùng laptop trong các buổi thảo luận — vì “gõ” làm gián đoạn quá trình lắng nghe sâu.
Sự sẵn sàng nói “tôi không biết” — đây là tinh thần “tâm khởi thủy” (shoshin / 初心) của thiền Tào Động.
Một chiếc đồng hồ không có thông báo, hoặc điện thoại để chế độ máy bay.
Sự tôn trọng với im lặng. Nếu có khoảnh khắc im lặng sau câu hỏi, đừng vội lấp. Đó là phần của phương pháp.