Sẵn sàng vào lớp — Checklist & lời khuyên thực hành

Phần này gộp danh sách kiểm tra trước khi đến lớp với lời khuyên thực hành cho 2 ngày trên lớp, để bạn có một trang duy nhất mở ra trong tuần cuối trước khóa học. Mỗi mục đều ngắn và cụ thể — nếu thấy bất kỳ ô nào còn trống thì còn việc phải làm.

1. Trước khi đến lớp — Checklist

Đánh dấu từng mục khi hoàn thành. Mục tiêu là bước vào ngày 1 với một case thật, một sổ tay giấy, và một tâm thế chấp nhận sẽ thấy nó khác đi sau 48 giờ.

Tài liệu chính (bắt buộc)

Đã đọc toàn bộ Tài liệu chính từ Lời nói đầu đến phần này (10 mục, ~2–3 giờ).
Đã nắm được Problem-Avoiding Culture, 5 lăng kính BSM và lý do 36 câu hỏi BSM tồn tại (mục Nền kiến thức cần có trước khóa học, các tiểu mục C.5b–C.8).
Đã hiểu vì sao phải đan triết học Phật giáo vào Critical Systems Thinking (mục Về giảng viên, A.5–A.6).

Reading Must-read (5 cuốn)

Meadows — Thinking in Systems.
Waters — 14 Habits of a Systems Thinker.
Shen & Midgley — BSM Part 1.
Thích Nhất Hạnh — Interbeing (Tương tức).
Jackson — Critical Systems Thinking.
(Tùy chọn) Đã đọc thêm ít nhất 2 tài liệu Nice-to-have.

Pre-work (5 bài tập, mục Pre-work)

E.1 — Case thật của tôi (1 trang A4, in sẵn).
E.2 — 12 câu hỏi Ulrich áp dụng lên case (2 trang).
E.3 — Stakeholder Map (1 trang vẽ tay).
E.4 — Nhật ký 5 ngày chánh niệm quản trị.
E.5 — 3 bản tóm tắt reading.
E.6 — 6 câu BSM áp dụng lên case.

Phản tư & tra cứu

Đã trả lời 8 câu hỏi phản tư (mục 8 câu hỏi phản tư) ra giấy.
Đã in sẵn Glossary (Bảng thuật ngữ) để tra trong lớp.

Vật lý & sinh học

Đã chuẩn bị sổ tay giấy + 2 bút (không chỉ laptop).
Đã cho điện thoại vào chế độ máy bay / gửi trước bên ngoài.
Đã ngủ đủ đêm trước — tối thiểu 7 tiếng.
Đã ăn sáng nhẹ — không quá no, không đói.
Đã dự trù đến sớm 15 phút, chọn được chỗ ngồi phù hợp.

Tự kiểm tra nhanh: nếu bạn đánh dấu được toàn bộ phần “Tài liệu chính”, “Pre-work” và “Phản tư & tra cứu”, bạn đã sẵn sàng. Nếu chưa, hãy ưu tiên Pre-work E.1 (case thật) và mục Nền kiến thức cần có trước khóa học — hai phần này không có bù lại được trên lớp.

2. Khi đã ngồi vào lớp — 8 lời khuyên thực hành

Đây là 8 lời khuyên được rút ra từ kinh nghiệm các khoá BSM trước đó của Prof. Shen. Đọc một lượt trước khi đi, rồi đọc lại 5 phút trước giờ vào lớp ngày 1.

1. Hôm đầu tiên — hãy đến sớm 15 phút. Chọn chỗ ngồi có thể nhìn thấy mặt Prof. Shen (không phải hàng sau). Để sổ tay giấy ra. Tắt điện thoại.

2. Nếu thầy đặt câu hỏi, hãy để 3 giây im lặng trước khi giơ tay. Đừng tranh phát biểu. Những người im lặng nhiều hơn thường học được nhiều hơn.

3. Khi thầy dùng thuật ngữ Pali/Sanskrit, đừng gật đầu giả vờ. Hỏi lại. Thầy sẽ vui khi được giải thích.

4. Đừng cố “tìm đáp án đúng”. BSM không có answer key. Thầy sẽ đánh giá cao hơn một câu hỏi sâu so với một câu trả lời nông.

5. Khi thảo luận nhóm, hãy bắt đầu bằng “tôi chưa chắc nhưng…”. Đây là ngôn ngữ của tâm khởi thủy. Nó mở không gian cho người khác.

6. Mang theo case thật của bạn, nhưng sẵn sàng thấy nó khác sau ngày 1. Rất nhiều học viên phát hiện “vấn đề thật” của họ không phải là “vấn đề được viết ra” ban đầu. Điều đó là bình thường và tích cực.

7. Cuối ngày 1, viết 3 dòng phản tư trước khi ngủ. Không phải tóm tắt — chỉ 3 cảm giác: (i) cái khó chịu nhất hôm nay; (ii) cái bất ngờ nhất; (iii) cái tôi muốn hỏi tiếp ngày mai.

8. Cuối ngày 2, trước khi về, dành 15 phút ngồi một mình. Không nói chuyện với đồng nghiệp. Viết ra 3 cam kết cụ thể bạn sẽ thực hiện trong 90 ngày tới. Gắn tên người sẽ nhắc bạn về nó.

3. Sau lớp — giữ cho 2 ngày không tan

Phần này không phải checklist — chỉ là một lời nhắc duy nhất. Cái mất nhanh nhất sau một khóa học chuyên sâu là động lượng: ngày thứ 3 bạn quay về với email tồn đọng và mọi thứ học được trở thành ghi chú đẹp trong sổ tay. Để chống lại điều đó, hãy biến 3 cam kết 90 ngày ở mục 2.8 ở trên thành lịch hẹn cụ thể trong tuần đầu sau khóa:

Ngày 1–7: chia sẻ 3 cam kết với người được bạn gắn tên (xem 2.8). Không cần slide — chỉ một tin nhắn.
Ngày 30: tự đánh giá tiến độ. Nếu một cam kết đã trôi, hỏi lại “Boundary của tôi đang ở đâu?” thay vì tự trách. (Đây là phản xạ Critical Systems Thinking — xem mục Nền kiến thức cần có trước khóa học, tiểu mục C.4.)
Ngày 90: viết 1 trang Sau khóa BSM — cái gì đã thay đổi trong cách tôi quyết định? Gửi cho Interbeing Systems nếu có thể, để khoá sau có thêm tư liệu.